COVID 19 ve GEBELİK

Yeni Corona virüsün (SARS CoV2) yol açtığı hastalık (COVID19), 2019 Aralık ayı sonundan başlayarak bugün bir pandemi (salgın) haline gelmiştir. Virüsün «yeni» olması sebebiyle ne yazık ki pek çok konuda bilgilerimiz kısıtlıdır. Önerileri kanıta dayandırmak çok zordur ve kanıt sayılacak literatürlerdeki çalışmaların çoğu örnek ya da vaka sayısının yetersizliğinden bahsetmektedir. Hastalığın pandemi haline gelmesi sebebiyle dünya genelinde bilim adamları son derece hızlı bir şekilde deneyimlerini paylaşarak önerilerde bulunmaktadır. Biz de sizlere bu önerilerin bir derlemesini yaparak gebeliğinizin sağlıkla sonlanmasına ve bebeğinizi keyifle kucaklamanıza katkıda bulunmak istiyoruz.

Hamilelik sırasında COVID-19 hastalığı ne sıklıkta görülür ve nasıl seyreder?

Hastalığın hamilelerde görülme sıklığı hakkında kesin bilgi olmamakla beraber, gebelik sırasında virüsü taşıyanlarda enfeksiyon belirtisi olmaksızın ya da hafif şikayetlerle görülen değişken bir hastalık tablosundan bahsedilmektedir. Çoğu kadında nezle ya da soğuk algınlığında: ateş, öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı, koku kaybı gibi şikayetler olmaktadır. Ciddi hastalık riski göz önüne alınarak hastalara hızla tanı konulmalıdır. New York’taki bir hastanede yapılan çalışmada COVID-19 pozitif 43 kadında hastalık şiddetindeki oranların 86% hafif, 9% ciddi, 5% kritik olduğu yani genel toplumla benzer olduğu belirtilmiştir. Benzer şekilde; 215 gebenin rutin 15 günlük muayeneleri sırasında alınan örneklerinin %15,4’ünde COVID-19 testi pozitif bulunmuştur. Çoğu gebenin herhangi bir şikayeti yokken 4’ü (1,9%) şikayetle hastaneye başvurmuş, 3’ü ateş ve benzeri şikayetlerle evde takip edilmiştir1. İngiltere’de bir yoğun bakım merkezine yatırılan 3883 hastanın 10’unun gebe olduğu bildirilmiştir. Oransal olarak bakıldığında (%2,5) genel toplumda görülme sıklığının (%3,3) altındadır2. Gebelerde görülen pnömoni vakalarının hafif ve iyileşmiş olduğu da belirtilmiştir3.

  1. Breslin N, Baptiste C, Gyamfi-Bannerman C, et al. COVID-19 infection among asymptomatic and symptomatic pregnant women: Two weeks of confirmed presentations to an affiliated pair of New York City hospitals. AJOG MFM, 2020.
  2. ICNARC report on COVID-19 in critical care.  2020.
  3. Liu D, Li L, Wu X, et al. Pregnancy and Perinatal Outcomes of Women With Coronavirus Disease (COVID-19) Pneumonia: A Preliminary Analysis. American Journal of Roentgenology 2020:1-6. doi: 10.2214/ AJR.20.23072

Hamileliğin hangi dönemi COVID-19 için daha risklidir?

Corona virüse benzeyen önceki viral salgınlarda riskli dönemin daha çok hamileliğin son haftaları olduğu bildirilmiştir. COVID-19 hastalığının ağır tablolarında pıhtılaşma bozukluğu ve organlardaki damarlarda yaygın pıhtılar görülmektedir. Erken doğum açısından özellikle hamileliğin 28. haftasından sonrası daha riskli kabul edilmektedir4.

  • Mullins E, Evans D, Viner R, et al. Coronavirus in pregnancy and delivery: rapid review. Ultrasound in Obstetrics and Gynaecology (In press) doi: doi: 10.1002/uog.22014

Salgın boyunca düzenli kontroller için doğum hekimime gidebilir miyim?

Hastaneler, salgın sırasında hem en riskli hem de en güvenli yerler olarak kabul edilmelidir. Hasta ve taşıyıcılar olabilmekle beraber alınan önlemler genel yaşam alanlarından çok daha fazladır. Özellikle doğum kliniklerinde daha üst seviyede önlemler alınmaktadır. Düzenli kontrollerinize giderken kişisel koruyucu malzemelerinizi kullanmak çok önemlidir. Maskenizi takmalı, elinizi ağız-burun ve gözünüze sürmemeli, el dezenfektanı kullanmalı ve ellerinizi özenle yıkamayı ihmal etmemelisiniz.

COVID-19 hastalığına ilişkin şikayetlerim olursa ne yapmalıyım?

Ateş, öksürük, nefes darlığı, nezle benzeri şikayetler, koku-tat alma kaybınız olduğunda doğum hekiminizi veya Sağlık Bakanlığı ALO 184 COVID-19 hattını aramanız uygun olacaktır.

Hamileliğim sırasında COVID-19 hastalığına yakalanırsam bebeğim etkilenir mi?

İlk ve ikinci üç ayda düşük ya da gebeliğin sonlanma riski bildirilmemiştir. Benzer durum, diğer Corona virüs (SARS & MERS) enfeksiyonlarında da tanımlı değildir. Hamilelikte geçirilen enfeksiyonun bebeği etkilediğine dair de kanıt bulunmamaktadır5. Güncel bilgilerle anneden bebeğe COVID-19 enfeksiyon geçişi gösterilmişse de yenidoğan döneminde bu enfeksiyonun etkileri için yeterli veri bulunmamaktadır.6,7.

  • Zhang J, Wang Y, Chen L, et al. Clinical analysis of pregnancy in second and third trimesters complicated severe acute respiratory syndrome. Zhonghua Fu Chan Ke Za Zhi 2003;38:516-20.
  • Dong L, Tian J, He S, et al. Possible Vertical Transmission of SARS-CoV-2 From an Infected Mother to Her Newborn. JAMA 2020 doi: 10.1001/jama.2020.4621
  • Zeng H, Xu C, Fan J, et al. Antibodies in Infants Born to Mothers With COVID-19 Pneumonia. JAMA 2020 doi: 10.1001/jama.2020.4861

Doğumdan hemen önce COVID19’a yakalanırsam doğumu ve bebeği etkiler mi?

Bu konuda Çin’den yayınlanmış iki grupta toplam 18 gebenin 19 yeni doğan bebeğinin (bir annenin ikiz bebeği vardır) 8’inde doğumda zorlanma görülmüştür. Bu yüzden doğum sırasında anne ve bebek yakından izlenmelidir8,9.

Doğum öncesi COVID19 olan 51 annenin yeni doğan bebeklerinin incelendiği bir çalışmada; immün fırtına göstergesinin yükselmesi sebebiyle barsak rahatsızlığı (NEC) görülen bir bebek dışında 50 bebekte COVID19 enfeksiyonuna ait herhangi bir belirti ya da bulguya rastlanmamıştır10.

  • Chen H, Guo J, Wang C, et al. Clinical characteristics and intrauterine vertical transmission potential of COVID-19 infection in nine pregnant women: a retrospective review of medical records. Lancet 2020 doi: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30360-3
  • Zhu H, Wang L, Fang C, et al. Clinical analysis of 10 neonates born to mothers with 2019-nCoV pneumonia. Transl Pediatr 2020;9(1):51-60. doi: http://dx.doi.org/10.21037/tp.2020.02.06
  • Pin Liu, M.D., Ph.D., Junwen Zheng, M.D Ph.D, Pu Yang, M.D., Ph.D, Xia Wang, M.D, Cong Wei, M.D, Shiyu Zhang, M.D, Shuwen Feng, M.D, Jing Lan, M.D, Bingyan He, M.D., Ph.D, Dongchi Zhao, M.D., Ph.D, Jiafu Li, M.D, Yuanzhen Zhang, M.D. The immunologic status of newborns born to SARS-CoV2-infected mothers in Wuhan, China Journal of Allergy and Clinical Immunology https://doi.org/10.1016/j.jaci.2020.04.038

COVID-19 hastalığına yakalanırsam doğum şeklim değişir mi?

Bu hastalığa sahip gebelerin, doğum şekli değişmeyecektir. Dünya Sağlık Örgütü, önemli bir gerekçe yoksa normal doğum yapılmasını önermektedir. Doğum şeklinize hekiminizin önerileri doğrultusunda karar vermeniz en uygunudur.

Doğumdan hemen önce COVID19’a yakalanırsam doğum sonrası nasıl bir yol izlenmeli?

Bebeğinize bu enfeksiyonu bulaştırmamak için genel önlemleri takip etmeniz yeterlidir. Çin’de sağlıklı bebeği olan COVID-19 hastası anneler için 14 gün süreyle izolasyon kuralı uygulanmışsa da diğer ülkelerden bu tür öneriler bildirilmemiştir.

COVID-19 hastası olursam bebeğimi emzirebilir miyim?

Anne sütü, yeni doğan bebek için eşi bulunmaz bir besindir. Anne sütünde Corona virüsün olabileceğine dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Emzirme sırasında asıl risk yakın temastır. Annenin genel önlemleri (maske, el yıkama, dezenfektan gibi) izlemesi dışında hastalık ciddi ise sütün sağılarak bebeğe verilmesi önerilir.

COVID-19 salgını sırasında toplanan kordon/kordon kanları ileride bulaştırıcı olabilir mi?

COVID-19’un kordon kanı ve/veya kordondaki hücrelerle bulaştırıcılığı konusunda henüz kesinleşmiş bir bilgi yoktur. Ancak klasik bilgiler solunum yolu hastalığı yapan virüslerin genellikle kan yoluyla bulaşmadığını göstermiştir.

Kordon/kordon kanını saklatmadan önce COVID-19 testi yapılıyor mu? Salgın döneminde nasıl karar alınmalı?

Dünyadaki kordon kanı bankalarının hiçbirinde hatta kan bankalarında bile vericilerde bu virüs için test yapılması gerek görülmemiştir. Önerilen yöntem: bilgilendirme, hastalıkla uyumlu şikayeti olanı “kordon/kordon kanı saklatma kararı”ndan vazgeçmeye yönlendirme ve ürünün saklanması sonrasında hastalık şikayetlerine yönelik görüşmelerin yapılmasıdır. Örneğin COVID-19 olduğu bilinen veya şüphe edilen kişiyle temas, doğum öncesi annenin ateş, öksürük, nefes darlığı ya da grip şikayetlerinin olması durumunda kordon/kordon kanının saklatılmaması önerilebilir. Ancak bu değerli ürünü, belki de boş yere ziyan etmek anlamına gelebilir. Bu durumda yapılması gereken en doğru işlem, ürünü alıp karantina ortamında bekleterek annede kanıtlanmış herhangi bir enfeksiyon gelişmemişse kordon/kordon kanını kalıcı saklamaya almaktır. Çünkü dünya genelinde bu hastalıkla ilgili hala cevabı bilinmeyen pek çok soru gündemdedir. Zamanla belirlenecek cevaplara göre en güvenli modeli seçmek doğru olacaktır.

Acıbadem Kordon Kanı Bankası FamiCord Group, COVID-19 salgını sırasında nasıl bir uygulama yapıyor? Acıbadem Kordon Kanı Bankası FamiCord Group, COVID-19 salgını sırasında aileleri bilgilendirme ve doğum sonrası sağlık bilgisi sorma uygulamalarına hızla başlamıştır. Salgın sonrası toplanan ürünler, ayrı bir tankta depolanmaya başlanmıştır.